«
  1. Ana sayfa
  2. Kitap Alıntıları
  3. Gülün Adı**

Gülün Adı**

Gülün Adı

Bir gizemi çözmek, ilk önermelerden çıkarsama yapmaya benzemez. Sonradan genel bir yasa çıkarmak için birçok özel veri toplamakla da aynı şey değildir. Daha çok, kendini görünürde ortak hiçbir yanları olmayan bir ya da iki ya da üç özel veri karşısında bulmak ve bunların henüz bilmediğin, belki de hiçbir zaman ortaya atılmamış genel bir yasanın birçok durumu olup olmadıklarını tasarlamaya çalışmaktır. Kuşkusuz, filozofun dediği gibi, insanın, atın ve katırın, tümünün de safrasız hayvanların uzun yaşadıkları ilkesini ortaya atabilirsin. Ama boynuzlu hayvanları düşün. Niçin boynuzları vardır? Birden, boynuzları olan tüm hayvanların üst çenelerinde diş olmadığının bilincine varırsın. Ne yazık ki üst çenelerinde dişleri olmamasına karşın, boynuzları olmayan hayvanların da var olduğunun farkına varmasaydın, güzel bir buluş olurdu bu, örneğin, deve. Sonunda, üst çenesinde dişleri olmayan bütün hayvanların iki mideleri olduğunun bilincine varırsın. Güzel; yeterince dişleri olmayanın iyi çiğnemeyeceğini, bu nedenle de besinleri daha iyi sindirmek için iki mideye gereksinimi olacağını tasarlayabilirsin. Peki ama boynuzlar ne olacak? O zaman boynuzlar için maddesel bir neden tasarlamaya çalışırsın, diyelim ki dişlerin eksikliği; bu da hayvana bir yerden uç vermesi gereken artı bir kemikli madde sağlar. Ama bu yeterli bir açıklama mıdır? Hayır, çünkü devenin üst dişleri yoktur, İki midesi vardır, ama boynuzları yoktur. O zaman, son bir neden daha tasarlamak zorundasın. Kemik maddesi, yalnızca başka savunma araçları olmayan hayvanlarda boynuz biçiminde dışarı çıkar. Oysa devenin çok sert bir derisi vardır, boynuzlara da gereksinimi yoktur.

****

Devenin dişlerinin nerede olduğunu ve kaç midesi olduğunu kontrol etmedim; bunları sana, doğal olguları açıklayan yasaların araştırılmasının çetin yollardan geçtiğini anlatmak için söyledim. Bazı açıklanamayan olaylar karşısında, birçok genel yasa tasarlamayı denemek zorundasın, ama gene de uğraştığın olgularla bu yasalar arasındaki bağı göremezsin hala; sonra birden, bir sonuçla, bir durumla bir yasa arasındaki beklenmedik bir bağ, ötekilerden daha inandırıcı görünen bir yargı yürütmeye götürür seni.

En iyi kitap alıntıları artık Dırdırcı’da!

***

Ama sonuca varıncaya dek, yargı yürütmene hangi yüklemleri katıp hangilerini çıkaracağını hiçbir zaman bilemezsin.

Tatlı bir müzikle güne devam etmek için…

Bir Cevap Yaz

Sedii Hakkında

Bir Cevap Yaz

E-Posta adresiniz paylaşılmayacaktır. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlenmiştir *